Zo ben ik nou eenmaal

ZO BEN IK NOU EENMAAL

“Zo doe ik het al mijn hele leven”, zegt de cliënt tegenover mij. En vrijwel altijd volgt er direct daarna: “Zo ben ik nou eenmaal.”

Die zin fascineert me. Niet alleen omdat ik hem zo vaak hoor in mijn praktijk, maar ook omdat hij me terugbrengt naar vroeger. Mijn moeder zei het over mijn vader: “Zo is hij nou eenmaal.” Punt erachter. Gesprek klaar. Als ik doorvroeg, kwam er een verklaring. Over zijn jeugd. Over wat hij had meegemaakt. Alsof zijn verleden een soort gebruiksaanwijzing was die zijn gedrag voorgoed vastlegde.

Als dat waar is, dan betekent het dus dat je je gedrag bént. Dat wat je ooit hebt meegemaakt, voor altijd bepaalt hoe jij vandaag reageert. Dat je geen eigenaar bent van je gedrag, maar hooguit de drager ervan. En dat de verantwoordelijkheid eigenlijk ergens anders ligt. Bij je ouders, omstandigheden of oude pijn.

En daar begint de chaos. Want als we allemaal onze gebruiksaanwijzing bij een ander neerleggen, wordt samenleven een ingewikkelde puzzel. Dan snauwt iedereen, maar is niemand verantwoordelijk. Dan wijzen we massaal terug in de tijd, terwijl het probleem zich in het hier en nu afspeelt.

Want stel je eens voor hoe dat eruitziet op een gemiddelde maandagmorgen.

Je snauwt tegen je collega.
“Ja, maar mijn moeder was altijd zo kritisch.”

Je partner voelt zich niet gezien.
“Ja, maar mijn ex heeft me zó beschadigd.”

Je kind zegt dat je nooit luistert.
“Ja, maar bij ons thuis werd er ook nooit geluisterd.”

En voor je het weet zitten we met z’n allen in een estafette van verwijten. Het stokje wordt generaties lang doorgegeven. Niemand heeft het vast, iedereen wijst.

Begrijp me niet verkeerd. Wat je hebt meegemaakt doet ertoe. En soms zelfs heel veel. Pijn laat sporen na. Patronen ontstaan niet voor niets. Ze waren ooit een oplossing. Een manier om te overleven. Om liefde te krijgen. Om niet afgewezen te worden.

Maar wat ooit een slimme oplossing was, kan nu een pijnlijke gewoonte zijn. Dat pleasen waarmee je vroeger de sfeer redde, zorgt nu dat je over je eigen grenzen gaat. De boosheid die je hielp overeind te blijven, duwt nu mensen bij je weg. De controle die ooit veiligheid gaf, maakt je wereld kleiner dan nodig is.

En dan is “zo ben ik nou eenmaal” ineens geen verklaring meer, maar een keuze.

Een keuze om niet te onderzoeken.
Een keuze om niet te voelen.
Een keuze om het zo te laten. De pijn, het verdriet, de frustratie, de ruzie…

Dat klinkt streng. Dat is het misschien ook wel, maar het is vooral hoopvol. Want als je gedrag niet is wie je bent, dan kun je er dus iets aan veranderen.

Je bént niet je gedrag. Je bent niet je patronen.
Je hébt gedrag en patronen.

Dat is iets totaal anders.

En ja, dat vraagt moed. Want als je niet langer kunt wijzen naar vroeger, naar je ouders, naar je ex, naar “de omstandigheden”… dan kom je uit bij jezelf. En dat is spannend terrein, maar ook bevrijdend terrein.

Ik zie het regelmatig gebeuren in mijn praktijk. Iemand komt binnen met “zo ben ik nou eenmaal.” En langzaam maar zeker begint het besef te komen dat ze de sleutel zelf in handen hebben. En dat is goud.

Niet omdat iemand ineens perfect is. Niet omdat het verleden verdwijnt. Maar omdat iemand ontdekt dat er ruimte zit tussen wat er gebeurt en hoe je reageert. En in die ruimte zit keuze.

Hoor je jezelf ook weleens zeggen: “Zo ben ik nou eenmaal?” Of fluistert hij zachtjes in je hoofd wanneer iets ingewikkeld wordt.

Dan is dit je uitnodiging om nieuwsgierig te worden. Niet veroordelend. Niet streng. Maar nieuwsgierig. Wie ben jij, los van wat je hebt meegemaakt? Wat zou er mogelijk zijn als “zo ben ik nou eenmaal” verandert in “zo doe ik het nu en misschien kan het ook anders”?

Dat is waar echte beweging begint.

En geloof me: je bent interessanter, krachtiger en vrijer dan die ene zin je doet geloven.